Bel ons:

Goede vragen stellen: vraagtechnieken voor professionals

Goede vragen stellen als professional: acht vraagsoorten en vraagtechnieken om bewust in te zetten.

Goede vragen stellen: voor veel professionals is dat een cruciale vaardigheid. Je moet dus weten welke vraagsoorten er zijn en welke vraagtechnieken je kunt toepassen.

Als moderne professional heb je niet alleen vakinhoudelijke taken, maar werk je ook samen met andere mensen. Je moet bijvoorbeeld projecten in goede banen leiden, je wilt collega’s mentaal ondersteunen en je probeert klanten zo goed mogelijk van dienst te zijn. In al deze situaties is het cruciaal om effectief te communiceren. Dit betekent niet alleen dat je een boodschap helder kunt overbrengen, maar ook dat je goede vragen kunt stellen.

Waarom je goede vragen moet kunnen stellen

Er zijn verschillende goede redenen waarom je vragen kunt stellen. De eerste reden is om informatie te achterhalen: je stelt een vraag in de hoop dat je gesprekspartner in jouw kennisbehoefte kan voorzien.

Een tweede reden is om een effect te bereiken. Je wilt de ander bijvoorbeeld prikkelen om zijn of haar motieven prijs te geven of om op een frisse manier over een situatie na te denken.

Een derde reden is om te investeren in je relatie met de ander. Je vraagt hoe je de ander van dienst kunt zijn, je informeert naar diens omstandigheden of je helpt diegene door te dringen tot de kern van zijn of haar gedachten.

Verschillende vraagsoorten

De situatie bepaalt wat een goede vraag is om te stellen. Soms moet je jezelf doortastend opstellen, terwijl je in andere gevallen je gesprekspartner juist de ruimte wil geven om tot de kern te komen.

In beide situaties kun je verschillende vraagtechnieken inzetten om het gewenste resultaat te bereiken. Hieronder bespreken we acht vraagsoorten die je kunt gebruiken tijdens je gesprek.

1. Open vraag

Met een open vraag stimuleer je de gesprekspartner een inhoudelijk antwoord te geven. Dit type vragen begint vaak met een vragend voornaamwoord, zoals wat, waar, wie, welke, waarom, waarmee, wanneer en hoe.

Je gebruikt open vragen om de ander aan het woord te laten, bijvoorbeeld als je een gesprek op gang wil brengen of op zoek bent naar meer informatie. Bovendien is de open vraag ideaal om inzicht te krijgen in diepere motieven, achterliggende gedachten en onderliggende emoties.

2. Gesloten vraag

Gesloten vragen zijn een handig instrument om specifieke informatie te krijgen, te bevestigen of te ontkrachten. Ook kun je ze gebruiken om het gesprek een bepaalde richting in te sturen. Gesloten vragen leiden namelijk tot een kort antwoord, zoals ‘ja’, ‘nee’ of een specifiek feit.

Dit soort vragen begint vaak met een werkwoord, zoals ‘heb je’, ‘ben je’, ‘kun je’, enzovoorts. Overigens is dat niet altijd het geval. De vraag ‘Hoe oud ben je?’ leidt tot een specifiek feit, maar begint met een vragend voornaamwoord en heeft dus de vorm van een open vraag.

Als je goede vragen wilt stellen in een gesprek is het vooral belangrijk open en gesloten vragen af te wisselen. Ze leiden immers beide tot een ander type antwoorden.

3. Directe vraag

Een directe vraag is een vraag die je rechtstreeks stelt om specifieke informatie te achterhalen. Je kiest geen omweg, maar richt je volledig op de inhoud. Dit kun je op een open of gesloten manier doen.

Het grote voordeel van een directe vraag is dat je helderheid mee kunt scheppen. Je slaat de inleiding over, geeft geen onnodige context en bent duidelijk over je intenties. Zo laat je weinig ruimte voor interpretatie en stuur je aan op een concrete reactie. Dat kan een verademing zijn, zeker als de communicatie stroperig verloopt.

Tegelijkertijd kan deze vraagsoort in sommige situaties nogal confronterend overkomen, bijvoorbeeld als het gaat over een gevoelig onderwerp of een situatie waar emoties een grote rol spelen. Verder kan er een cultureel aspect meespelen: directheid wordt niet door alle teams, organisaties of samenlevingen op prijs gesteld. Wees je daarvan bewust als je graag directe vragen stelt.

4. Indirecte vraag

Een indirecte vraag is een vraag die subtiel en omzichtig gesteld wordt. In veel situaties kan dit een effectieve methode zijn om de communicatie op gang te brengen, bijvoorbeeld als je gevoelige onderwerpen aansnijdt, tactvol wilt blijven in lastige situaties of ruimte open wilt laten voor interpretatie.

Vaak herken je deze vragen aan verzachtende formuleringen, zoals ‘misschien’, ‘eventueel’ of ‘zou het kunnen dat’. Je kunt deze vragen ook nog indirecter stellen, waardoor ze de vorm van een hint krijgen: de vraag “Vind je het hier ook zo warm?” kun je bijvoorbeeld stellen omdat je wilt dat de ander het raam opendoet.

Hoewel suggestieve vragen minder confronterend zijn dan directe vragen, kunnen ze de duidelijkheid van de boodschap soms in de weg zitten. Wees je daarvan bewust als je deze vraagtechniek toepast.

5. Vervolgvraag

Vervolgvragen worden ook wel doorvragen genoemd. Het zijn vragen die je stelt naar aanleiding van een antwoord op een eerdere vraag. Dit zijn goede vragen om te stellen als je dieper op een onderwerp in wilt gaan, details naar boven wilt halen of een completer beeld wilt krijgen.

Vervolgvragen kun je open of gesloten formuleren en je kunt ze zowel direct als indirect stellen. Het hangt af van de situatie, het onderwerp en het gewenste antwoord welke vraagtechniek het effectiefst is. Maak hier dus strategisch gebruik van tijdens je gesprekken.

6. Suggestieve vraag

In een suggestieve vraag ligt het antwoord al min of meer besloten. Je kunt deze vraagsoort herkennen aan woorden als ’toch’, ‘nietwaar’ of ‘vind je niet dat’. Je stelt een suggestieve vraag om de reactie van je gesprekspartner een bepaalde richting in te sturen.

Deze vraagtechniek is dus niet alleen bedoeld om informatie te achterhalen, maar ook om een effect te bereiken en zelfs om de ander te beïnvloeden. De ontvanger moet er dus scherp op zijn, zodat hij niet onbedoeld meegaat in een gedachtegang die niet de zijne is.

Hoewel suggestieve vragen effectief kunnen zijn om de ander mee te krijgen, kan je gesprekspartner ze ook als manipulatief ervaren worden. Ga er dus bewust en integer mee om.

7. Retorische vraag

Het eigenaardige aan een retorische vraag is dat het geen echte vraag is. Het is een veronderstelling in de vorm van een vraag. Je stelt dit type vraag niet omdat je een antwoord verwacht, maar omdat je een effect wilt bereiken. 1

Retorische vragen zijn dan ook niet bedoeld om informatie te achterhalen of interactie te creëren. Je zet ze in als middel om een punt te benadrukken, een mening uit te drukken of je toehoorders aan het denken te zetten. Gebruik ze dus op strategische momenten om je boodschap kracht bij te zetten.

8. Hypothetische vraag

De hypothetische vraag is een vraagtechniek waarmee je een denkbeeldige situatie schetst waar de gesprekspartner op kan reageren. Vaak beginnen deze vragen met een inleidende zinssnede, zoals ‘Stel dat’, ‘Wat zou je doen als’ of ‘Hoe zou je het vinden als’.

Hypothetische vragen zijn geschikt om ideeën te verkennen, mogelijkheden af te wegen of inzicht te krijgen in iemands perspectief. Gebruik ze als je denkpatronen wil doorbreken, discussies op gang wil brengen of creatieve oplossingen wil vinden.

Andere vraagsoorten en vraagtechnieken

Er zijn nog veel meer vraagsoorten en vraagtechnieken te onderscheiden. Sommige daarvan wil je zoveel mogelijk voorkomen, waaronder de cocktailvraag: je stelt dan meerdere vragen in één, waardoor je de ander makkelijk in verwarring brengt.

Andere technieken kunnen je juist helpen om tot de kern te komen, zoals chunking. Dan maak je het onderwerp dan steeds concreter om de diepte in te gaan of steeds abstracter om de ander los te krijgen uit vaste denkpatronen.

Wat je ook doet: de hierboven besproken vraagsoorten kunnen de basis vormen van elk vraaggestuurd gesprek dat je voert. Onthoud daarbij dat het niet draait om de vraag die je stelt, maar om het antwoord dat je voor ogen hebt. Een vraagtechniek is dus pas effectief als ze tot de gewenste reactie leidt.

Goede vragen stellen als professional

Vraagtechnieken behoren tot de basisvaardigheden van moderne professionals. Door op de juiste momenten goede vragen te stellen, laat je zien dat je actief luistert en de situatie goed analyseert voordat je in actie komt. Dit vergroot je geloofwaardigheid en versterkt het vertrouwen dat klanten en collega’s in je hebben.

Bronnen

  1. Claes, P. en Hulsens, E. (2015). Groot retorisch woordenboek. Lexicon van stijlfiguren. Nijmegen: Vantilt, p. 120. ↩︎

TAGS

Boost je spreekvaardigheid

Wij zijn De Gespreksacademie. Wij helpen jou als professional je gespreksvaardigheden verbeteren. Dat doen we in de vorm van training en coaching. Verder delen we kennis over alles wat te maken heeft met gespreksvoering.

Boost je spreekvaardigheid

Wij zijn De Gespreksacademie. Wij helpen jou als professional je gespreksvaardigheden verbeteren. Dat doen we in de vorm van training en coaching. Verder delen we kennis over alles wat te maken heeft met gespreksvoering.

×